Okulumuz bir şekilde yaşıtlarından öğrenme potansiyeli ve öğrenme şekli bakımından farklılık gösteren çocukların eğitimi ve öğretimi amacı ile kurulmuştur.

       Yaptığımız işin genel adı, özel eğitimdir. Özel eğitim ise; öğrenme biçimi ve potansiyeli bakımından, akranlarından farklılık gösteren bireylere verilen eğitim olarak açıklanabilir. Ancak özel eğitimin ne olduğu toplumumuzun büyük bir bölümü tarafından tam olarak bilinmemektedir. Böyle olunca da toplumun değişik kesimlerince farklı algılanıp farklı anlatılmaktadır. Anlatılan bilgiler arasında büyük yanlışlıklar bulunmakta, bu yanlış anlatımlar da geri dönülmez kötü sonuçlar doğurmaktadır.

       Anne ve babalar çocukları ile ilgili çeşitli kaygılar duyarlar. Çocuklarının doğumundan itibaren çocuğun zihinsel ve fiziksel gelişimi ile ilgili olarak kendi kendilerine “Acaba zeka geriliği var mıdır, sağlıklı mıdır, boyu kısa kalır mı, çok mu şişman olacak, çok mu zayıf, hastalanır mı”, sorularını sorarlar ve çocukları için kaygı duyarlar. Bu kaygılar doğal kaygılardır; ancak anne ve babayı psikolojik olarak yıpratan kaygılardır. Duyulan kaygının temelinde, kaygı duyulan olay ya da konuyla ilgili yeterli bilgi ve birikime sahip olmamak yatar. İşte tam bu noktada hazırladığımız broşürün kaygılarınızın giderilmesinde oldukça yararlı olacağı kanısındayız.

       Çocuğunun normal gelişim sağlamadığından şüphelenen aileler, derhal bir tıp merkezinin psikiyatri ya da nöroloji bölümüne başvurmalıdırlar. Böyle bir varsayımın bile anne-babayı ne kadar rahatsız edeceğinin farkındayız. Ancak şurası unutulmamalıdır ki acımak ya da sorunlardan kaçmak sorunu çözmeye yetmez. Böyle bir durumu kabul etmemek, herhangi bir tıp merkezine başvurmamak sorundan kaçmanız anlamına gelir ki; bu durum ne size ne de çocuğa yarar sağlar. Aksine gelecekte daha büyük sorunlarla karşılaşmanıza neden olacaktır. Çocuğunuzun herhangi bir alandaki gelişiminin yaşıtlarından geri olduğundan şüpheleniyor ancak, bu durumu kabul etmiyorsanız bu çocuğunuzun zaman kaybetmesi anlamına gelmektedir. Bu zaman kaybı sonucunda çocuğunuz bulunduğu yaşta öğrenebileceği becerileri öğrenemeyecektir.

       Toplumumuzda her türlü gelişim geriliği ya da öğrenme farklılığı zeka geriliği veya ruhsal hastalık olarak adlandırılır. Üstelik zeka konusunda da yanlış bilgilendirmeler bulunmaktadır. Zeka stabil olarak kabul edilir, yani zekanın hep aynı kalacağı öğrenmelerle, yaşantılarla değişmeyeceği gibi yanlış bir kanı vardır. Bu yüzden yaşıtlarından farklı veya başarısız olan çocuğun hep aynı durumda kalacağı zannedilir. Oysa zeka değişkendir. Zeka kalıtımla gelir ancak çevre ve eğitimle gelişir. Yani her çocuğun doğuştan getirdiği bir zeka potansiyeli vardır. Bu zeka potansiyelinin alt ve üst sınırları vardır. Yani çocuğun IQ su 75 olabilir. Aynı çocuğa verilen iyi bir özel eğitim sonucunda yapılacak ikinci IQ ölçümünde puan yükselebilir. Ancak bu çocuk özel eğitim almazsa ve iyi bir çevrede değilse zeka potansiyeli tabanın altında kalır.

       Görülüyor ki zeka eğitimle geliştirilebilir.

       Toplumumuzda yanlış olarak bilinen bir konu da özel eğitime muhtaç olan çocukların geri zekalı olarak bilinmesi… Bu da yanlış bir bilgidir. Geri zekalı çocuklar kadar üstün zekalı çocuklar da özel eğitime muhtaçtır. Tanımda yapıldığı gibi üstün zekalılıkta akranlarından öğrenme biçimi ve potansiyeli bakımından farklılık gösterme durumudur. Dolayısı ile bu durum da özel eğitimi gerektirir.

       Ayrıca her öğrenememe durumu mental retardasyon (zeka geriliği) değildir. Normal IQ ya sahip bir çocuk da öğrenme güçlüğü çekebilir. Tıbbi adı “disleksia” olan okuma bozukluğu, “disgraphy” olarak adlandırılan yazılı ifade bozukluğu, “discalculy” olarak adlandırılan matematik öğrenme bozukluğu, çocuğun diğer alanlarda başarılı olmasına rağmen belirtilen alanlardaki başarısızlığını ifade eder ve bu durumda özel eğitimi gerektirir.

       Özetle, kamuoyunda da bilindiği gibi özel eğitim sadece özürlü çocuklara verilen eğitim değildir. Bütün bu saydıklarımızın dışında, hiçbir yapısal bozukluğu olmadığı halde eğitim öğretim ortamına uyum sağlayamama, eğitime motive olamama durumları vardır ki bunları sosyal uyum bozuklukları ve duygusal kontrolsüzlük olarak açıklayabiliriz. Her iki durumda da çocuk akranları ile birlikte normal sınıfta, normal eğitim programıyla öğrenemeyecektir. Bu gibi durumlarda da psikoterapi ile birlikte özel eğitim desteği verilmesi gerekmektedir.

Ahmet Cevat BENK

     Velilere Önemli Notlar:

1-  Bilindiği gibi ülkemiz genelinde rehabilitasyon merkezi adı altında bir çok kurum açılmıştır.
     Rehabilitasyon, iyileştirme anlamına gelmektedir. Kurumların resmi adı değildir.

2-  Bu kurumlar 2006 Haziran ayına kadar Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri ve Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı faaliye

     gösterirlerdi. Yapılan yasal değişiklikle bu yıl tüm merkezleri denetimi Milli Eğitim Bakanlığına verildi.

3-  Rehabilitasyon merkezi olarak adlandırılan kurumların bir bölümü okul, bir bölümü ise kurstur.

     Oranlama olarak, yaklaşık  %95’i kurstur. Sadece %5’i okuldur. Genelde okullar hafifletilmiş ilköğretim programı uygular. Özelde ise okulların özel yönetmeliği vardır. Bu yönetmeliklerde okulun hangi programları uygulayacağı yazılır. Okul yazılı programın dışında program uygulayamaz. Statü olarak diğer ilköğretim okulları ile aynıdır. Karne diploma nakil gibi bütün işlemler uygulanır. Bunların dışında özel eğitim okullarında destek eğitim birimleri vardır, bu birimlerde normal okula gidip başarı sağlayamamış çocuklar destek eğitimi alırlar. Okulda Psikolog, Çocuk Gelişimi Uzmanı, Özel Eğitim Uzmanı, Özel Eğitim Öğretmeni, Sınıf Öğretmeni bulunur.

Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar beş temel başlık altında değerlendirilir.

1.  Eğitilebilir Çocuklar

2.  Öğretilebilir Çocuklar

3.  Üstün Zekalı Çocuklar

4.  Zekaya bağlı olmayan öğrenme güçlükleri (Özgül Öğrenme Güçlükleri)

5.  Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu.

     Eğitilebilir Çocuklar : IQ’luın sınır ya da sınırın hemen altında olan çocukları ifade eder.

     Öğretilebilir Çocuklar: Herhangi bir sendrom ya da başka bir nedene bağlı olarak IQ sınırı orta ya da orta derecede geriliğin altında olan çocukları ifade eder.

     Özel Eğitim Okulları, “Hafifletilmiş İlköğretim Programı” ile “Eğitilebilir Çocuklar Özel Eğitim Programlarını” uygulamaktadırlar. Gayrı resmi adları rehabilitasyon, resmi adları kurs olan kurumlar ise ağırlıklı olarak “Öğretilebilir Çocuklar Eğitim Programını” uygulamaktadırlar.

     Üstün Zekalı Çocuklar : Adından da anlaşılacağı üzere normal üstü zekaya sahip çocukları ifade eder. Zekaya Bağlı Olmayan Öğrenme Güçlükleri (Özgül Öğrenme Güçlüğü) Tıbbi adı disleksia olan okuma güçlüğü, disgrafi olan yazılı ifade güçlüğü, diskalkuli olan matematik güçlüğünü ifade eder.

     Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu : Bireyin yaşına ve düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, istekleri planlayamama ya da erteleyememe ve dikkat süresinin kısalığı ile kendini gösteren psikiyatrik bir bozukluktur.

Belirtiler: Bozukluğun 3 temel göstergesi vardır.

1.   Aşırı hareketlilik.

2.   Dikkat eksikliği.

3.   Dürtüsellik

Teşhiste Üç Kolaylaştırıcı Unsur.

1.   Belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi (ev, okul, misafirlik v.b)

2.   Sürekli olması.

3.   Belirtilerin 6-7 yaş öncesinde görülmüş olması.

     Dikkat Eksikliği : Dikkat eksikliği bireyin bulunduğu yaşta kendisinden beklenen (akranları ile kıyaslanmalı) süreden daha kısa odaklanabilme, izleyebilme, dinleyebilme, gözlemleyebilme faaliyetleridir. Genel olarak hiperaktivite ile birlikte seyretmekle birlikte Mental Reterdasyon ya da Motor Mental Reterdasyon olan çocuklarda dikkat eksikliği görülür.

     Hiperaktivite: Hiperaktivitesi bulunan çocukların doğal olarak dikkat süreleri de kısadır. Bu çocuklar 10 dk. dan fazla bir yerde oturamazlar. Bir işe uzun süre odaklanamazlar. Sanki içlerinden birileri onu gıdıklıyor gibidirler. Çok unuturlar. Sürekli hareket halindedirler. Uyaranların fazla olduğu ortamlarda ders ya da başka iş yapamazlar. Sadece bilgisayarda hoşuna giden bir oyunu ya da bir filmi izleyebilirler. Bunun nedeninin aynı film ya da oyunda sürekli farklı renk ve hareketlerin olması tahmin edilmektedir.

     Hiperaktivite doğuştan var olan bir durumdur. Beslenme ya da yanlış aile tutumuna bağlı olarak gelişmez.

Özel Eğitim alması gereken öğrencinin velisinin yapması gereken işlemler:

1- Rapor vermeye yetkili herhangi bir devlet hastanesinin psikiyatri polikliniğine başvurmak.

2- Aynı hastaneden özel eğitim alması gerektiğine dair kurul raporu almak.

3- Raporla birlikte kurumumuza başvurmak.                

4- Raporla birlikte ikamet ettiği ilçede bulunan Rehberlik Araştırma Merkezine başvurarak randevu almak.

5- Rehberlik Araştırma Merkezince belirlenen günde çocuk ve raporu ile birlikte Rehberlik Araştırma Merkezine gitmek

6- Rehberlik Araştırma Merkezinden çıkan raporla birlikte kurumumuza başvurup kayıt yaptırmak

Kurumumuzda Eğitim-Öğretim Süreci

1- Çocuğun eğitim performansı değerlendirilir.

2- Çocuğun eğitim performansına göre bireysel eğitim planı hazırlanır.

3- Çocuğun eğitim performansına uygun olarak haftalık program yapılarak uzman eğiticileri seçilir.

4- Servis saatleri programla birlikte aileye bildirilir.

5- Çocuk herhangi bir örgün eğitim kurumuna devam ediyorsa, hazırlanan bireysel eğitim planı devam ettiği örgün

    eğitim kurumuna götürülür.

6- Öğrencinin Özel Eğitim Kurumundaki öğretmeni ile Örgün Öğretim Kurumundaki öğretmeni programın uygulanması  

    hakında görüşürler

7- Her iki öğretmen okul rehber öğretmeninin de katılacağı dönemsel değerlendirme toplantıları yaparlar.

8- Dönemsel değerlendirme sonuçları veliye yazılı ya da sözlü olarak bildirilir.

9- Rapor tarihine müteakip bir yıl sonra herhangi bir hastanede yeniden değerlendirme yapılarak çocuğun özel eğitim almaya devam edip et memesine karar verilir. Karar devam etmemesi yönünde verilir ise bu durumda çocuk kurumumuzun örgün eğitim biriminde ise okulumuz öğretmenleri tarafında oluşturulacak kurulca görüşülerek nakil kararı verilir. Öğrenci destek eğitim birimimize devam ediyorsa okulumuzdaki dosyası devam etmekte olduğu örgün öğretim kurumuna gönderilir.